مصطفى النوراني الاردبيلي

350

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

عصفر به فارسى گياه را « گلرنگ » و تخم آن را تخم كافشه و در گيلان تخم كاجره مىگويند . در كُتب طبّ سنّتى با نامهاى عربى آن قرطم و عصفر نام مىبرند . گياهى است يك ساله ، برگهاى آن بدون دمبرگ پهن و موجدار با دندانه‌هاى منتهى به خارهاى ظريف است . ميوه آن فندقه سفيد رنگ كه در قسمت بالاى آن دسته‌اى تار نازك وجود دارد . تكثير اين گياه از طريق كاشت دانه آن صورت مىگيرد . تركيبات شيميايى : در گلهاى آن دو ماده رنگى وجود دارد ، يكى ماده رنگى كه در آب حل مىشود و به طريق ساده شستن مىتوان ماده رنگى زرد آن را به دست آورد . ماده ديگر قرمز رنگ به نام كارتامين كه در آب غير محلول است و در محلولهاى قليايى ضعيف حل مىشود . خواص - كاربرد : از گلهاى اين گياه براى رنگين كردن غذا به جاى زعفران استفاده مىشود . از گلهاى آن به‌عنوان داروى محرّك ، مسكّن و مسهل و معرّق از جوشانده 20 گرم گل در هزار گرم آب يا به‌طور خيساندن در آب نيم گرم استفاده مىشود . « 1 » عصاره ريوند اين گياه در بازار دارويى ايران به عصاره ريوند معروف است . در كُتب طبّ سنّتى با اسامى كوتاكنبا و گُم كوت نام برده مىشود . صمغ رزينى است كه از چند گونه درخت گارسى نيا گرفته مىشود . مشخصات : از پوست تنه درخت گارسى نيا در اثر شكافى كه وارد مىشود و همچنين از شكافى كه در ميوه آن ايجاد مىشود ، عصاره و شيره‌اى خارج مىشود كه همان صمغ رزينى

--> ( 1 ) - معارف گياهى ، ج 2 ، ص 406 .